Thứ sáu, 28/04/2017

 

Trang chủ

Liên hệ

Góp ý

Tìm kiếm

Liên kết Website

Bài được xem nhiều nhất

Lịch sử hình thành...

Nhận biết các dấu hiệu cảnh báo sớm của các bệnh lý tâm thần....

CÁC DỊCH VỤ - KỸ THUẬT KHÁM, CHỮA BỆNH TẠI BỆNH VIỆN...

Chức năng nhiệm vụ của Bệnh viện....

BỆNH TÂM THẦN PHÂN LIỆT (Schizophrenia)...

Quảng cáo

Mời quảng cáo trên Website

 
 

Thứ năm, 03/04/2014 - 14:45" GMT+7


Page for print!    Send to friend ->

Nhận xét một số đặc điểm tâm lý qua tranh vẽ ở một trường hợp có khó khăn tâm lý
 

                                                  ThS. Nguyễn Thị Nhanh
                                                   Khoa Tâm lý Lâm sàng
 

1.Mở đầu

Các hình vẽ của trẻ em qua nhiều thế kỷ không được chú trọng, mãi đến những năm cuối thế kỷ 19 mới được chú ý đến một cách nghiêm túc. Năm 1887, lần đầu tiên các hình vẽ của trẻ nhỏ được in ra. Tác giả là Corrado Ricci đã có một phát hiện đáng kể về các ý nghĩa bao hàm trong hình vẽ người. Cuốn sách này đã mở ra nhiều tư liệu nghiên cứu khác của nhiều tác giả trên thế giới. Một bước tiến quan trọng là năm 1926, Goodenough cho ra đời một hệ thống đánh giá trí năng qua hình vẽ người. Đây cũng là cơ sở để về sau rất nhiều nhà lâm sàng xây dựng nên các test phóng chiếu: Rorschach, Koch…Từ đó đến nay đã có rất nhiều nghiên cứu về ứng dụng của nó trong thực hành lâm sàng tâm lý: đánh giá trí năng, đặc điểm nhân cách, bộc lộ đời sống nội tâm và cả các “vấn đề” về cảm xúc...mà nhiều khi không dễ nói ra bằng lời. Dưới đây chúng tôi xin giới thiệu một cas lâm sàng với một vài phân tích tranh vẽ để minh họa cho điều này đồng thời hy vọng đề xuất thêm một chút kinh nghiệm trong quá trình thăm khám và trị liệu trẻ có rối nhiễu tâm lý.

2. Giới thiệu ca lâm sàng

2.1. Hành chính

Họ và tên trẻ: Phạm Thị D.L

Sinh năm 2003 -Học sinh lớp 3

Địa chỉ: Hải Dương.

Ngày khám: 24 / 10 / 2012

2.2. Lí do đến khám:Khoảng hơn 1 tuần nay trẻ thường lo sợ, không muốn đến lớp, hay nấc, buồn nôn, nhất là khi ăn cơm và ở trên lớp.

2.3. Bệnh sử:

Lên lớp 3 được vài tuần thì trẻ được mẹ mua cho một chiếc xe đạp điện để đi học cho thuận tiện. Theo như mẹ cho biết mua xe này là có một ít tiền để dành và có vay thêm của các bác trong nhà. Nhưng khi trẻ đi tới lớp thì bị các bạn chê bai là nhà nghèo mà lại có tiền mua xe đạp điện. Trẻ đã bị bạn đánh trên lớp khoảng 4 – 5 lần, nhưng trẻ không nói với mẹ.

Lần gần đây nhất trẻ bị 6 bạn trên lớp đánh, trẻ về nhà tỏ vẻ sợ hãi, nấc rất nhiều thường là khi ăn cơm, và có biểu hiện muốn nôn khi ăn. Người mẹ đã đưa trẻ đi khám nhưng về nhà trẻ vẫn không khỏi, trẻ không muốn đến lớp, đòi mẹ cho nghỉ học. Lúc đó trẻ mới nói cho mẹ biết việc mình bị đánh. Người mẹ đã tới nói chuyện với giáo viên chủ nhiệm, và cô giáo có hứa là sẽ không để tình trạng đó xảy ra nữa. Người mẹ có nói chuyện với mấy học sinh đánh trẻ, và động viên trẻ đi học. Khoảng 3 ngày sau khi trẻ tới lớp, đang ở tiết học thì trẻ nôn liên tục và ngất trên lớp, vì thế người mẹ đưa trẻ tới BVTTTW 1 ngày 24/10/2012.

2.4. Tiền sử

*Tiền sử bản thân:

-Trẻ là con 1 / 1

-Trẻ sinh thường, đủ tháng, khi sinh nặng 3,4 kg.

-Quá trình phát triển thể chất và tâm thần bình thường, không bị bệnh gì.

-Trẻ học tốt, năm lớp 1, lớp 2 đều đạt học sinh giỏi.

-Tính tình: Trẻ rất hiền lành và ngoan ngoãn.

*Tiền sử gia đình

-Tiền sử gia đình không có ai mắc bệnh tâm thần.

-Trình độ học vấn của bố: lớp 9, mẹ : lớp 7.

-Bố mẹ li dị từ khi trẻ ra đời.Sau đó bố có lấy vợ khác. Bố ít gặp trẻ, thường 1 năm chỉ mua cho con 1, 2 bộ quần áo, ngoài ra không có sự hỗ trợ nào. Thường khi mẹ đề nghị thì bố mới về gặp trẻ, nhưng cũng ít.

-Nhà ông bà nội ở gần, trẻ thỉnh thoảng đến đó chơi. Nhưng mẹ kế tỏ thái độ không đồng ý nên hiện trẻ cũng hạn chế đến.

-Trẻ hiện sống với mẹ và ông bà ngoại.

-Người mẹ sức khỏe yếu, thường chỉ bán hàng được vài giờ một ngày.

2.5. Kết quả thăm khám tâm lý

Quan sát nhận thấy:

-Trẻ có vóc dáng nhỏ, gầy, yếu.

-Là một cô bé khá xinh xắn, gọn gàng.Trẻ tỏ vẻ thân thiện, dễ tiếp xúc, ngoan ngoãn, lễ phép khi nói chuyện, cẩn thận khi vẽ tranh, viết chữ. Trẻ viết chữ rất đẹp.

Quá trình hỏi chuyện và tiếp xúc:

-Trẻ nhận thức rất rõ hoàn cảnh của mình: bố mẹ không sống cùng nhau, mẹ rất vất vả và sức khỏe của mẹ không tốt, trẻ nói rất thương mẹ và luôn mong bố về sống cùng hai mẹ con.

-Trẻ có nói là các bạn chế giễu trẻ trên lớp, nói là mẹ trẻ không thể có tiền để mua xe đạp điện cho trẻ được (nhưng mẹ trẻ đã mua xe đạp điện cho trẻ mà)?, rồi một số bạn thường đánh trẻ khi đi học về. Đặc biệt hôm trẻ bị 6 bạn đánh, các bạn thường giúi mặt trẻ xuống bàn hoặc giật tóc trẻ. Mấy hôm đầu đánh trên lớp thì bị các bạn nhìn thấy, mấy bạn đó đã đợi trẻ đi học về khi có một mình thì đánh trẻ. Khi được hỏi về chuyện bị bạn đánh trên lớp thì trẻ biểu lộ sự lo lắng, nấc nhiều lần khi nói về chuyện đó.

2.6. Kết quả vẽ tranh của trẻ

Để trẻ có thể bộc lộ rõ hơn khó khăn của mình một cách dễ dàng chúng tôi đã yêu cầu trẻ vẽ tranh. Kết quả các tranh vẽ:

(1). Tranh vẽ người:

Nhà tâm lý yêu cầu trẻ : “ Cháu hãy vẽ một hình người”.

Trẻ thực hiện ngay yêu cầu đó.

Quan sát thấy trẻ vẽ rất cẩn thận, từ tốn. Sau khi trẻ vẽ xong chúng tôi đề nghị:

“ Cháu hãy giới thiệu cho cô về bức tranh này” thì trẻ nói “ Đây là một em gái, em ấy 4 tuổi”. Khi được hỏi “ Em ấy có sợ điều gì không ?” thì trẻ trả lời “ Em ấy sợ bị đánh”.

Về tổng thể có thể thấy nét vẽ rõ ràng, sạch sẽ. Đó là hình một em bé rất lớn, chiếm gần hết trang giấy với trang phục theo kiểu “công chúa”.

(2). Tranh vẽ gia đình:

Nhà tâm lý yêu cầu trẻ “ Cháu hãy vẽ một gia đình trong tưởng tượng của cháu”. Và trẻ vẽ một gia đình có 3 người, mọi người đang đi chơi vui vẻ cùng nhau.

Nhìn tổng thể, tranh trẻ vẽ khá hài hòa, cân đối và sinh động với một gia đình đi chơi cùng nhau, có cây cối, mặt trời, đàn chim.

(3). Tranh vẽ trường học

Nhà tâm lý đề xuất: “Cháu hãy vẽ một trường học trong tưởng tưởng tượng” thì trẻ từ chối, nói là cháu không biết vẽ.

* Phân tích tranh vẽ

-Nhận xét tổng thể các bức vẽ của trẻ:

-Các bức tranh được vẽ một cách cẩn thận, rõ ràng, sạch sẽ và dễ nhìn. Các hình người trong tranh khá hài hòa và có trang phục khá phù hợp.

Phân tích tranh vẽ người

Đó là hình ảnh một cô bé mặc rất đẹp, theo kiểu “công chúa” cho thấy đời sống nội tâm của trẻ khá sinh động và hài hòa. Phần lớntrẻ em nữ lứa tuổi tiểu học đều yêu thích những hình ảnh về búp bê công chúa và đây là hình ảnh để trẻ đồng nhất.

Tranh vẽ người – thông thường chính là hình ảnh phóng chiếu của trẻ. Hình ảnh công chúa xinh đẹp cho phép liên hệ tới sự bao bọc, che chở và an toàn. Đó cũng có thể là những mong muốn hiện thời của trẻ.

Trẻ hiện 9 tuổi nhưng khi vẽ trẻ lại nói em bé này 4 tuổi. Điều ấy khiến chúng tôi nghĩ rằng đó như một biểu hiện “thoái lùi” trong tưởng tượng. Đó có thể là sự thể hiện một mong muốn được yêu thương, bao bọc và nó mang lại cảm giác “an toàn” cho trẻ.

Điều đặc biệt có thể thấy hình người mà trẻ vẽ lại rất lớn, chiếm gần hết trang giấy. Có thể đây là mong muốn được cao lớn, khỏe mạnh để không bị bắt nạt của trẻ. Bởi việc bị bạn đánh để lại một hậu quả khá rõ, trở thành nỗi sợ hãi thường trực ở trẻ, được phóng chiếu rõ ràng trong bức tranh khi trẻ nói rằng cô bé trong tranh sợ bị bạn đánh.

Ngoài ra, ở tranh này trẻ vẽ một bức hình rất đẹp nhưng lại không có phần chân, điều này biểu hiện một cảm giác không an toàn, thiếu chỗ dựa của trẻ. Khuy giữa váy là biểu hiện của sự lệ thuộc ở trẻ.

Như vậy có thể thấy với tranh hình vẽ người chúng ta có thể thấy hình ảnh một cô bé mang trong mình lo hãi bị bạn đánh, mặc cảm bị bỏ rơi, một cảm giác không an toàn, còn lệ thuộc nhiều. Qua đó thể hiện một mong muốn nhận được sự yêu thương, bao bọc của người lớn.

Phân tích tranh vẽ gia đình

•   Đây là bức tranh về một gia đình “đầy đủ” với cả bố, mẹ, con, cả nhà cùng đi chơi trong khung cảnh khá sinh động với cây cối, chim, mây, mặt trời… Điều ấy khiến chúng tôi nghĩ tới một mong muốn rất lớn ở trẻ về một mái ấm hạnh phúc.

Tuy nhiên, giữa 3 người trong gia đình lại đứng rời rạc với nhau, không có sự liên kết với nhau. Điều này cho phép ta nghĩ tới hoàn cảnh gia đình của trẻ: bố mẹ li hôn, thỉnh thoảng trẻ mới gặp bố, trẻ không nhận được tình yêu trọn vẹn của bố mẹ. Hình ảnh “mẹ” với cánh tay ngắn là biểu thị tình cảnh yếu đuối, không đủ sức che chở cho trẻ. Còn người “con” thì có một bàn tay rất to và đã bị tẩy xóa cũng cho thấy mối liên quan với sự yếu đuối trong hoàn cảnh mà hai mẹ con trẻ đang sống.

Đồng thời hình ảnh đứa con lại đứng ở ngoài thay vì giữa vòng tay của bố mẹ như thông thường. Điều ấy cho phép chúng tôi nghĩ tới một đứa trẻ bị “bỏ rơi” khi không nhận được tình yêu thương, che chở của người bố.

Hai bên là hình 2 cây to vững chãi nhưng đều có vòng tròn bao quanh gốc cây. Đây thể hiện một nhu cầu được bao bọc, bảo vệ cho trẻ và gia đình trẻ (hai mẹ con).

Mặt trời là biểu trưng cho người cha, cùng mong muốn một gia đình ấm áp, hạnh phúc. Nhưng mặt trời lại bị che bởi đám mây. Điều này cho thấy có sự trở ngại trong mối quan hệ gia đình trẻ: không có sự hiện diện của người bố và thiếu sự chăm sóc, bao bọc yêu thương của người bố với hai mẹ con trẻ.

Có thể nói bức tranh này phản ánh tình trạng gia đình trẻ hiện nay: bố mẹ không sống cùng nhau, thiếu vắng vai trò của người cha trong gia đình, thiếu một chỗ dựa đảm bảo sự an toàn cho cả hai mẹ con. Đồng thời nó cũng thể hiện mong ước của trẻ về một gia đình hạnh phúc, đầm ấm.

-Sự từ chối vẽ tranh trường học rõ ràng cho thấy trường học hiện thời có một mối trở ngại với trẻ và việc trẻ từ chối là điều dễ hiểu. Hơn nữa, do hạn chế về thời gian nên chúng tôi cũng chưa thể thực hiện được nhiều hỗ trợ cho trường hợp này.

2.6.Nhận xét và bàn luận

Qua các kết quả thu được chúng ta có thể thấy:

+ Bố mẹ li hôn luôn là một một sự kiện có ảnh hưởng nặng nề tới đời sống tâm lý của mọi đứa trẻ. Trong hoàn cảnh này, việc bố mẹ không sống cùng nhau, hơn nữa sức khỏe người mẹ lại yếu, hay ốm đau là một bất lợi rất lớn tới đời sống vật chất của hai mẹ con trẻ. Phải chăng đó cũng là một tác nhân dẫn tới sự kiện trẻ bị các bạn trêu và đánh? Nhưng quan trọng hơn đó là sự thiếu hụt chỗ dựa tinh thần. Nó có thể dẫn tới ở trẻ một mặc cảm xấu hổ trước bạn bè khi mình không có một “gia đình lành lặn”.

+Ở trẻ luôn mong muốn có một gia đình đầy đủ cả bố lẫn mẹ, mong muốn có sự che chở của người bố và một không khí gia đình hạnh phúc. Điều đó không chỉ thể hiện qua những lời nói của trẻ mà nó còn thể hiện trong bức vẽ của trẻ. Một mong muốn chính đáng và cả một hiện thực không như ý.

+Sự thiếu hụt vai trò của người cha không chỉ gây ra hệ quả như vậy mà nó cũng có thể là một tác nhân dẫn tới một nhân cách yếu đuối và lệ thuộc ở trẻ. Bức vẽ hình người là hình vẽ lớn, chiếm gần hết trang giấy nhưng vẫn có những dấu hiệu thể hiện sự lệ thuộc. Trẻ luôn mong muốn nhận được sự yêu thương chiều chuộng từ tất cả mọi người. Và trẻ chỉ có được điều ấy khi nó có một gia đình mà có đầy đủ bố mẹ và nhận được sự yêu thương chăm sóc của cả hai.

+Trường học không còn là nơi vui chơi của trẻ như các bạn đồng trang lứa mà lúc này là nơi mà trẻ né tránh, và từ chối. Rõ ràng những sang chấn ở trường học có tác động không nhỏ tới đời sống nội tâm của trẻ. Qua đây cũng có thể thấy, bất kì một sang chấn nào với trẻ em vẫn luôn để lại một hậu quả khá sâu sắc về mặt tâm lý nếu không có sự can thiệp và hỗ trợ kịp thời. Đặc biệt là những hỗ trợ đến từ phía thầy cô và gia đình.

*Kết luận:

Một lần nữa có thể khẳng định rằng “ Vẽ là cách nói bằng hình”. Sử dụng tranh vẽ trong quá trình làm việc với trẻ luôn có những giá trị nhất định. Đó là một kĩ thuật đặc biệt để khám phá đời sống nội tâm của trẻ, nhất là những trẻ có các khó khăn tâm lý mà không dễ nói ra. Tranh vẽ chính là cách nói ra dễ dàng nhất cho các trẻ này. Không chỉ có vậy, nhờ việc bộc lộ này mà trẻ có thể “xả trừ” những khúc mắc đang gặp phải. Vì vậy đây còn là một phương pháp trị liệu khá hiệu quả. Tuy nhiên để có thể hiểu được nó một cách tốt nhất cần đặt nó trong những bối cảnh cụ thể và thu thập các thông tin đầy đủ.

Trẻ em là những mầm xanh của đất nước. Có những sang chấn dù là rất nhỏ nhưng cũng có thể để lại những hậu quả nặng nề trong tâm hồn trẻ. Vì thế gia đình cần là một cái nôi hạnh phúc và điểm tựa an toàn, nhà trường cần tạo những điều kiện thuận lợi nhất cho trẻ có một môi trường học đường lành mạnh để trẻ có thể phát triển tốt nhất và có thể đương đầu và vượt qua các khó khăn mà trẻ gặp phải.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

A.I.Zakharov, Liệu pháp tâm lý loạn thần kinh chức năng ở trẻ em và thiếu niên. Nhà xuất bản Mir Maxcơva, 1987 ( Lê Hải Chi dịch)

Louis Corman, (1982),Le test du dessin de famille. Presses Universitaire de France.

Lưu Huy Khánh, (1994), Trẻ em vẽ và bộc lộ. Tài liệu trung tâm N – T. Dịch từ “ Children draw and tell” của Marvin Klepsh and Laura Logie.

Le dessin d’enfant. Psychologie interculturelle et psychothérapiehttp://www.geopsy.com/cours_psycho/dessin.pdf

Nguyễn Thị Nhất,Tìm hiểu trẻ em qua hình vẽ . Dịch từ “La decouvert de votre enfant par le dessin” của Roseline David - Paris, 1971

                     http://ntfoundation.com/index.php?option=com_contentHYPERLINK "http://nt-foundation.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1083"&HYPERLINK "http://nt-foundation.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1083"task=viewHYPERLINK "http://nt-foundation.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1083"&HYPERLINK "http://nt-foundation.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1083"id=1083

 
 Thảo luận (Ý kiến của bạn?)   [Đọc sau]   [Trở về]

Các tin đã đưa:

Xem tiếp >>

Tiêu điểm

  Nhận xét điều trị 5 bệnh nhân tâm thần phân liệt trầm cảm có hành vi đặc biệt nguy hiểm
Một số kinh nghiệm từ việc chăm sóc bệnh nhân mất trí Huntington điều trị tại khoa 2
  Sức khỏe Tâm thần Tiếp» 
Áp dụng kỹ thuật kích thích từ xuyên sọ trong hỗ trợ điều trị ám ảnh cưỡng bức
Hỗ trợ điều trị ảo thanh kéo dài ở bệnh nhân tâm thần phân liệt Paranoid bằng kích thích từ xuyên sọ.
Điều trị trầm cảm nặng có loạn thần bằng kích thích từ xuyên sọ kết hợp với thuốc an thần kinh và chống trầm cảm.
 
  Báo cáo ca lâm sàng Tiếp» 
Nhận xét một số đặc điểm tâm lý qua tranh vẽ ở một trường hợp có khó khăn tâm lý
Nhận xét điều trị 5 bệnh nhân tâm thần phân liệt trầm cảm có hành vi đặc biệt nguy hiểm
Báo cáo một trường hợp bệnh tâm thần phân liệt đặc biệt
 
Dành cho Quảng cáo

® BẢN QUYỀN THUỘC BỆNH VIỆN TÂM THẦN TRUNG ƯƠNG I
Điện thoại : 04.33853227 - 04.33850050 - 04.33852902 - 04.33850589 - 04.33853534; Fax : 04.33853190
Email :
bvtttw1@yahoo.com.vn : Website : http://www.bvtttw1.gov.vn

(Sử dụng phần mềm quản lý nội dung Website (CMS) của NtSoft Jsc)