Liệu pháp tăng cường động lực trong trị liệu tâm lý.

1. Khái niệm

Liệu pháp Tăng cường Động lực (MET – Motivational Enhancement Therapy) 

là một phương pháp tư vấn ngắn hạn, có cấu trúc, tập trung vào việc khơi dậy động lực thay đổi từ bên trong thân chủ, đặc biệt hiệu quả với các vấn đề lạm dụng chất.

MET kết hợp các nguyên tắc của Phỏng vấn Tạo Động Lực (MI), giúp người bệnh khám phá mâu thuẫn, nhận ra lý do thay đổi và củng cố niềm tin vào khả năng tự thay đổi, hướng đến hành vi lành mạnh hơn. 

Liệu pháp tăng cường động lực (MET) được đưa ra lần đầu trong dự án MATCH của Viện Quốc gia điều trị lạm dụng rượu và nghiện rượu (NIAAA) Hoa Kỳ để điều trị những bệnh nhân nghiện rượu. Liệu pháp bao gồm 4 phần (4 nội dung) được triển khai trong vòng 12 tuần, thực hiện ở tuần 0,1,6,12. Các nghiên cứu cho thấy MET có hiệu quả tốt trên bệnh nhân nghiện rượu, giống như liệu pháp Nhận thức Hành vi và liệu pháp Mười Hai bước.

      Liệu pháp tăng cường động lực trong trị liệu cho BN nữ lạm dụng chất.

2. Cấu trúc của liệu pháp:

MET là liệu pháp điều trị tương tự với Các giai đoạn Thay đổi và phỏng vấn tạo động lực. Đây là phương pháp nhằm tăng cường động lực để thay đổi hành vi; được chia làm 3 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Cung cấp thông tin và phản hồi.

Giai đoạn 2: Nhấn mạnh cam kết của thân chủ đối với thay đổi và kế hoạch.

Giai đoạn 3: Giám sát tiến bộ, xem xét mục tiêu, và tiếp tục củng cố động lực.

3. Chỉ định của liệu pháp:

– Chủ yếu trong điều trị rối loạn sử dụng chất (nghiện chất).

– Giúp chuẩn bị cho các liệu pháp trị liệu tâm lý chuyên sâu hơn.

4. Các kỹ thuật được sử dụng khi tiến hành liệu pháp

Liệu pháp tăng cường động lực (MET) bao gồm các kỹ thuật có tên gọi được viết tắt bởi các chữ cái đầu của tiếng Anh là DARES: trong đó:

D – Develop a difference: Tạo ra sự khác biệt: Nêu ra các sai lệch, giúp thân chủ xác định tình trạng hiện tại so với mục tiêu mong muốn qua thảo luận về mục tiêu của thân chủ và hậu quả nếu họ tiếp tục sử dụng các chất gây nghiện/hành vi gây nghiện.

A – Avoiding arguments: Tránh tranh luận với thân chủ; chấp nhận quan điểm của thân chủ như những gì họ có.

R – Risistance: Lựa theo sự phản kháng (đối phó với phản kháng của thân chủ bằng lắng nghe có phản hồi và thể hiện phản hồi cảm xúc để giúp thân chủ quyết định thay đổi hành vi.

E – Empathy: Thể hiện sự cảm thông/đồng cảm.

S – Self – eficacy: Hỗ trợ nội lực

5. Phân tích trường hợp:

Ví dụ về sự thay đổi hành vi – nhận thức của thân chủ lạm dụng chất ở mỗi giai đoạn của liệu pháp tăng cường động lực (MET).

Cập nhật các bằng chứng về phương pháp can thiệp, trị liệu cho người lạm dụng methamphetamine bao gồm MI và MET cho thấy: Trong mối liên quan tới nguyên tắc và các giai đoạn của sự thay đổi hành vi thì liệu pháp tăng cường động lực (MET) được xem là giả thuyết để giải thích động cơ của sự thay đổi hành vi. Thông thường, hành vi và động lực của 1 người thay đổi và có thể đảo ngược chiều trong các giai đoạn của mô hình thay đổi trước khi thân chủ có thể dừng sử dụng chất gây nghiên. Sự thay đổi này cũng được diễn ra qua 5 giai đoạn với những đặc điểm đặc trưng của từng giai đoạn:

Giai đoạn 1: Giai đoạn tiền dự định:

– Thân chủ chưa muốn thay đổi, không ý thức được vấn đề, không thừa nhận việc lạm dụng chất gây ra các nguy cơ ngoài mong muốn.

Giai đoạn 2: Thân chủ quyết định tham gia trị liệu:

– Thân chủ cung cấp thông tin, thực tế và phản hồi về việc sử dụng/lạm dụng chất gây nghiện của họ.

– Thân chủ đã ý thức được rắc rối khi sử dụng/lạm dụng chất gây nghiện, cân nhắc các điểm tốt cũng như hậu quả của nghiện chất, họ có mặc cảm tội lỗi và thất vọng, cố gắng để thay đổi hành vi.

– Chuẩn bị lên kế hoạch để giảm hoặc dừng sử dụng chất gây nghiện như: đưa ra quyết định tham gia điều trị, cân nhắc khả năng tự thay đổi, cố gắng tự dừng hoặc giảm liều, bắt đầu có kế hoạch dừng sử dụng chất gây nghiện.

Vai trò của nhà trị liệu ở giai đoạn này là:

– Khuyến khích thân chủ tự xem xét ưu và nhược điểm trong thay đổi hành vi

– Khuyến khích thân chủ tham gia điều trị khi đã sẵn sàng.

– Giúp thân chủ tự nói về kế hoạch thay đổi/quyết định.

Giai đoạn 3 Nhấn mạnh cam kết của thân chủ và duy trì hành động

Ở giai đoạn này thân chủ:

– Tiếp tục cam kết duy trì hành vi mới

– Hành động đủ tự tin để thay đổi và cân nhắc hình ảnh mới

– Thay đổi lối sống và chấp nhận hỗ trợ từ bên ngoài như: nhân viên trị liệu và gia đình;

Nhà trị liệu giúp thân chủ đưa ra định hình thay đổi hành vi, đưa ra các chọn lựa và tôn trọng chọn lựa của họ.

– Thảo luận với thân chủ các vấn đề khác như kỹ năng cảm xúc, thiếu lòng tin, và xây dựng hoạt động mới giúp thân chủ phát triển các kỹ năng cơ bản trong quá trình dừng sử dụng chất gây nghiện; tái tạo quan hệ; cam kết các hoạt động mới mà không liên quan đến sử dụng chất.

Giai đoạn 4: Giám sát tiến độ, xem xét mục tiêu, củng cố động lực.

Đây được xem là giai đoạn thân chủ phục hồi

• Thân chủ cam kết và hành động theo kế hoạch
• Thân chủ không tránh khỏi những bất ổn về tâm lý, những cơn thèm nhớ hoặc những khó khăn khi đối mặt với những tình huống gợi nhớ

Nhà trị liệu nên:

• Khuyến khích thân chủ duy trì sự thay đổi; truyền hy vọng và động viên; hỗ trợ họ duy trì trị liệu.
• Nhắc nhở thân chủ tái khám thường xuyên theo lịch hẹn
• Giúp thân chủ cam kết và hành động theo kế hoạch;
• Trao đổi về kỹ năng phòng tránh lạm dụng hoặc nghiện

 Giai đoạn 5. Tái sử dụng:

• Thân chủ có hành vi vờ vĩnh, biểu hiện khó chịu hoặc cáu giận khi bị gây áp

lực, hoặc nếu bị bắt buộc dừng, hoặc khi có người nói về hành vi sử dụng chất gây nghiện.

• Đây là điều thường xảy ra đối với những thân chủ nghiện/lạm dụng chất gây nghiện vì hầu hết họ không thể duy trì sự thay đổi hành vi và thường lại quay về giai đoạn 1 của sự thay đổi.
• Trong các buổi trị liệu theo hẹn thường tránh không đến điều trị – Tiếp tục sử dụng mặc dù họ vẫn nghĩ về việc bỏ hoặc giảm liều/giảm tần suất sử dụng trong tương lai.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Tư vấn điều trị nghiện ma túy, Tài liệu của tổ chức USAID, FHi 360 và Pact Việt Nam
2. Phỏng vấn tạo động lực là gì? – Khám phá Tâm lý học, NXB Đại học Quốc Gia, 2015.
3. Tư vấn trong điều trị nghiện METH,
4. Miller, W. & Rollnick, S. Motivational Interviewing: Preparing People for Change. Second Edition. New York: Guilford Press. 2002.

Nguồn: https://www.verywell.com/what-is-motivational-interviewing-22378

       Viết bài: Khoa Tâm lý Lâm sàng